CHUYÊN ĐỀ
PHẨM CHẤT ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG CỦA PHỤ NỮ VIỆT NAM



Mục tiêu
1. Xác định được cơ sở nền tảng hình thành và phát triển các phẩm chất đạo đức truyền thống của PN VN.
2. Nắm được những phẩm chất đạo đức của PN VN, các giá trị tinh thần to lớn được các thế hệ PN VN dày công vun đắp để trân trọng, tự hào, giữ gìn và phát huy trong thời kỳ mới.
3. Nhận biết được những hạn chế, tiêu cực của đạo đức truyền thống của PN VN để khắc phục trong xây dựng phẩm chất đạo đức của PN VN thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước.
I. CƠ SỞ NỀN TẢNG HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CÁC PHẨM CHẤT ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG CỦA PHỤ NỮ VIỆT NAM
1. Vai trò của người PNVN trong lịch sử:
- Lịch sử nhân loại trải qua thời kỳ mẫu hệ và chế độ mẫu quyền, trong đó phụ nữ làm chủ gia đình, dòng họ, phụ nữ có vai trò lớn lao trong sinh hoạt kinh tế, đời sống xã hội cũng như trong đời sống văn hóa tinh thần.


Vai trò của người PNVN trong LS (tiếp)
Trong thời đại nguyên thủy, phụ nữ VN là người chủ yếu giữ việc hái lượm, tham gia săn bắt, làm nghề nông nguyên thủy, chăn nuôi, thủ công cùng với công việc trong nhà
Xã hội cổ đại chuyển từ mẫu quyền sang phụ quyền với 2 hình thức, mức độ khác nhau:
+ Hình thức cổ điển, hà khắc: người phụ nữ hoàn toàn trở thành nô lệ- điển hình Hy Lạp;
+ Hình thức thứ 2 “êm dịu hơn” – trường hợp Việt Nam: sang xã hội có giai cấp, người phụ nữ vẫn là người tham gia đầy đủ vào tất cả các khâu lao động trong xã hội và gia đình.
Phụ nữ thời xưa
Phụ nữ trong lao động sản xuất (thời kỳ chiến tranh).
Phụ nữ trong khoa học (thời kỳ chiến tranh).
Vai trò của người PNVN trong LS (tiếp)
- Việt Nam là cội nguồn của nền nông nghiệp lúa nước. Trong quá trình phát triển của nền văn minh lúa nước, người phụ nữ luôn đóng vai trò trụ cột trong lao động sản xuất.
- Tục thờ nữ thần của người Việt đã xuất hiện từ lâu đời và phát triển qua các thời kỳ lịch sử.

Vai trò của người PNVN trong LS (tiếp)
“Trên chặng đường chuyển hóa từ mẫu hệ sang phụ hệ và cả mãi về sau này nữa – xã hội Việt Nam cổ truyền đã thừa hưởng và bảo lưu một truyền thống vững chắc và tốt đẹp: Đó là vai trò quan trọng của người đàn bà, người mẹ, trong gia đình, ngoài xã hội” (Cố GS Sử học Trần Quốc Vượng)
Dân gian VN vừa kính cha vừa ơn mẹ;
Người mẹ có tầm quyết định đối với sự phát triển của đứa con về nhiều mặt;
Có khi người vợ được coi trọng hơn cả người chồng
2. Các yếu tố tác động vào quá trình hình thành phẩm chất đạo đức truyền thống của người Phụ nữ Việt Nam
2.1. Điều kiện tự nhiên, sản xuất và kinh tế
- Thiên nhiên Việt Nam thường xuyên xảy ra thiên tai nghiêm trọng.
Để tồn tại, phát triển con người Việt Nam phải:
+ Thích ứng với hoàn cảnh tự nhiên.
+ Đoàn kết, tương thân tương ái, kiên trì và dũng mạnh

2.1. Điều kiện tự nhiên, sản xuất và kinh tế (tiếp)

Sản xuất nông nghiệp:
+ Phải cần cù, chăm chỉ, lo toan (tránh tác động nghịch của thiên nhiên)
+ Gia đình là đơn vị sản xuất, trong gia đình vai trò phụ nữ không thua kém đàn ông.
+ Trong sản xuất nông nghiệp, vai trò của người phụ nữ không thua kém đàn ông.
2. 2. Điều kiện văn hóa, chính trị, xã hội
- Do vị trí địa chính trị, nước ta luôn bị kẻ thù ngoại bang nhòm ngó=>> Phụ nữ Việt Nam đã:
+ Anh dũng, bất khuất, hy sinh xương máu, hạnh phúc lứa đôi, hạnh phúc gia đình để bảo vệ nền độc lập dân tộc;
+ Góp phần hình thành, bảo tồn, trao truyền qua các thế hệ và phát huy các phẩm chất đạo đức của dân tộc.
Điều kiện văn hóa chính trị, xã hội (tiếp)
-- Xã hội Phong kiến hà khắc (Tam tòng, tứ đức), Phụ nữ Việt Nam không chỉ kiên nhẫn, chịu đựng mà kiên trì, liên tục đấu tranh chống áp bức xã hội, chống bất bình đẳng trong đời sống gia đình.

=>> đã tạo nên các phẩm chất đạo đức truyền thống của người phụ nữ Việt Nam: vừa biết hy sinh vừa kiên cường, bất khuất trong cuộc sống; vừa chịu đựng và nhường nhịn để hướng tới sự hòa thuận trong gia đình và ổn định trong xã hội.
Nắng Sài Gòn anh đi mà chợt mát
Bởi vì em mặc áo lụa Hà Đông...
Trên đất nước nghìn năm chảy máu,
Nghìn năm người con gái vẫn cầm gươm”
Con ơi, con ngủ cho lành
Để mẹ gánh nước rửa bành cho voi”
“Khen thay trí lực đàn bà
Bắc Ninh tài tướng bà Ba Cai Vàng”
Suối vàng gạt lệ gặp bà Trưng
Máu thấm hồn quyên khóc thảm thương
Lạy Phật: thân này còn hóa kiếp
Tay binh nghìn cánh, cánh nghìn gươm
“Vừa hiền, vừa dịu lại vừa tươi.
Mà lúc xông pha mạnh tuyệt vời
Đánh giặc, lo nhà, xây dựng nước
Đảm đang lừng lẫy bốn phương trời”.

Chém cha cái kiếp lấy chồng chung,
Kẻ đắp chăn bông, kẻ lạnh lùng
Cố đấm ăn xôi, xôi lại hẩm
Cầm bằng làm mướn, mướn không công”

Trên đồng cạn d­ưới đồng sâu
Chồng cày vợ cấy con trâu đi bừa”.

“Thuận vợ, thuận chồng tác biển Đông cũng cạn”.



Điều kiện văn hóa, chính trị, xã hội (tiếp)
- Phụ nữ Việt Nam đã tiếp nhận tư tưởng Nho giáo về đạo đức “công, dung, ngôn, hạnh”;
- Tiếp thu tư tưởng Phật giáo về đạo “từ bi, hỷ xả”, “cứu khổ, cứu nạn”, “tu nhân, tích đức”
- Khi Thiên Chúa giáo phương Tây vào nước ta, một bộ phận phụ nữ đã hướng theo tư tưởng “bác ái”.
Những trang sử cũ và những nguồn tư liệu đã phản ánh hình tượng người phụ nữ Việt Nam trong lịch sử:
          - Lao động thông minh, cần cù
          - Là trụ cột gia đình, nuôi già dạy trẻ
          - Là người nghệ sĩ tài hoa, sáng tạo và bảo vệ văn hóa dân tộc.
          - Là người chiến sĩ giữ n­ước kiên cư­ờng, bất khuất.
          Lịch sử và dân tộc đã ghi nhận vai trò tích cực khả năng và cống hiến to lớn của ng­ười phụ nữ cổ Việt Nam trong sự nghiệp dựng nư­ớc và giữ nư­ớc trên mọi lĩnh vực. Song ách thống trị về mặt giai cấp của các thế lực phong kiến kéo dài hàng nghìn năm chất nặng lên đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân Việt Nam, của ng­ười phụ nữ Việt Nam.
Điều kiện văn hóa….
- Tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lênin, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, phụ nữ Việt Nam đã tiếp thu những tư tưởng nhân văn cách mạng về giải phóng con người, giải phóng phụ nữ, giải phóng xã hội
=>> phẩm chất đạo đức của phụ nữ Việt Nam được phát triển lên một tầm cao mới mang tính nhân văn cách mạng rất đáng tự hào
NỘI DUNG THẢO LUẬN
Những phẩm chất đạo đức truyền thống tốt đẹp của PN VN?
Những phẩm chất tiêu cực?
II. NHỮNG PHẨM CHẤT ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG TỐT ĐẸP CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ VIỆT NAM

1. Đảm đang
2. Yêu nước, trung thành với Tổ quốc
3. Nhân ái, nghĩa tình
4. Thủy chung
5. Đức hy sinh
1. Đảm đang
- Phẩm chất đạo đức truyền thống đảm đang là cơ sở tạo nên những truyền thống cao đẹp khác: cần cù, thông minh, sáng tạo, anh hùng, bất khuất, giữ gìn văn hóa dân tộc...

- Giá trị nội hàm nổi bật của phẩm chất đạo đức truyền thống đảm đang của phụ nữ Việt Nam:
+ Đảm đang việc nhà
+ Đảm đang sản xuất,
+ Đảm đang công việc xã hội.

1.1. Đảm đang việc nhà

1.1.1. Đảm đang nuôi dạy con cái
- Làm tròn thiên chức cao cả của người mẹ:
+ Sinh đẻ, nuôi dưỡng, vì con, mẹ tần tảo suốt đời, gian truân vất vả không nề hà
+ Tình yêu rộng lớn, bao la
+ Có trách nhiệm và nghĩa vụ trước gia đình, quê hương và Tổ quốc.
1.1.1. Đảm đang nuôi dạy con cái (tiếp)
- Người thầy đầu tiên của con
- Làm tất cả những gì có thể làm được cho con khôn lớn, trưởng thành nên người.
“Con nhờ đức mẹ”,“phúc đức tại Mẫu” là quan niệm cổ truyền của nhân dân ta.
1.1.2. Đảm đang lo toan cho chồng

- Người phụ nữ là chỗ dựa tình cảm, là nguồn động viên tinh thần, san sẻ khó khăn và niềm hạnh phúc với chồng.
+ Là người bạn đời, cùng chồng thực hiện tất cả các chức năng của gia đình.
+ Là người có tình thương, trách nhiệm, tinh tế, nhạy cảm, giữ gìn và vun đắp tình yêu vợ chồng.
Đảm đang lo toan cho chồng (tiếp)
+ Đóng góp trong sự thành đạt của chồng trên các lĩnh vực kinh tế, xã hội, khoa cử, đỗ đạt.

+ Ứng xử văn hóa đối với người chồng, luôn “hiếu” khách, trọng khách của chồng
1.1.3. Đảm đang lo toan cho gia đình chồng
-. Trong gia đình Việt Nam, người con dâu có vị thế hết sức quan trọng:

+ Là cầu nối giữa các thế hệ trong gia đình, làm cân bằng tình cảm trong các mối quan hệ gia đình họ tộc,
+ Là nhân tố có vai trò quyết định tạo lên tổ ấm gia đình “đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm”.
+ Được xem là “nội tướng” trong gia đình.


1.2. Đảm đang sản xuất

- Trong sản xuất nông nghiệp, người phụ nữ làm tròn tất cả các khâu: cày, bừa, gieo, cấy, chăm bón, thu hoạch, đến hong phơi, cất giữ các nông sản…;
Hợp tác chặt chẽ với người đàn ông trong các khâu chính của nền sản xuất.

1.2. Đảm đang sản xuất (tiếp)
- Cùng với nghề nông, phụ nữ còn giỏi các nghề:
+ trồng dâu, chăn tằm, dệt vải,
+ làm giấy, trồng hoa,
+ buôn bán,
+ …

1.2. Đảm đang công việc xã hội
- Trong xã hội phong kiến, phụ nữ Việt Nam đã có sự tham gia vào việc quản lý đất nước. Lịch sử đã ghi nhận nhiều tấm gương và năng lực của phụ nữ đã tham gia chính sự.
- Trong hai cuộc kháng chiến chống TDP và đế quốc Mỹ, nhất là cuộc chiến chống Mỹ cứu nước, phẩm chất đảm đang của người phụ nữ Việt Nam đã trở thành mốc son chói lọi với một phong trào yêu nước rộng lớn "Ba đảm đang".


1.2. Đảm đang công việc xã hội (tiếp)
Một số tấm gương đảm đang công việc xã hội của PNVN trong lịch sử?
(+ Nguyên Phi Ỷ Lan thời nhà Lý
+ Bích Châu – Chế Thắng phu nhân thời Trần
+ Đạm Phương Nũ Sử (đầu thế kỷ XX)…)
2. Yêu nước, trung thành với Tổ quốc
- Lòng yêu nước, trung thành với Tổ quốc của PNVN thể hiện rõ nhất qua lịch sử đấu tranh chống giặc ngoại xâm của dân tộc:

+ Nhiều nữ chiến sĩ cách mạng bị giặc tù đầy, giam cầm, tra tấn chết đi sống lại vẫn một lòng trung kiên với Đảng, với cách mạng.

+ Trong thời kỳ kháng chiến, tại những vùng bị địch tạm chiếm, bất chấp những đợt khủng bố trắng, những cuộc càn quét, tàn sát, giết chóc của giặc, phụ nữ Việt Nam vẫn giữ vẹn tấm lòng son bảo vệ cán bộ, bảo vệ cách mạng đến cùng.




Các nữ du kích ở Địa đạo Củ Chi, Nam bộ Việt Nam.
2. Yêu nước, trung thành với Tổ quốc
(tiếp)

- Phẩm chất trung thành của PNVN còn thể hiện:
+Trong lối sống trung thực, trong sáng, có nghĩa có tình, trước sau như một,
+ Trong đối nhân xử thế, trong quan hệ giữa người với người.








3. Nhân ái, nghĩa tình

- Phẩm chất nhân ái, nghĩa tình là hạt nhân cơ bản trong tính cách người phụ nữ Việt Nam
+ Có cội nguồn sâu xa từ bản chất con người và trái tim nhân hậu của người phụ nữ Việt Nam.
+ Tạo nên sức mạnh và vẻ đẹp Việt Nam.

3. Nhân ái, nghĩa tình (tiếp)
- Thể hiện trước hết trong gia đình
- Ý thức coi trọng tình làng nghĩa xóm, tình cảm bạn bè, đồng nghiệp, sống hòa mình vào tập thể
- Thông qua lối sống tình nghĩa, truyền thống “uống nước nhớ nguồn”,
- Tình thương người như thể thương thân, “lá lành đùm lá rách”.

4.Thủy chung
- Phụ nữ Việt Nam là những người chung thủy, sống trọn tình vẹn nghĩa.

+ Hình ảnh hòn vọng phu - đá trông chồng là biểu tượng cảm động nhất về lòng chung thủy trọn vẹn với chồng của người phụ nữ Việt Nam.

4. Thủy chung (tiếp)
- Người phụ nữ Việt Nam thủy chung son sắt, không dễ thay lòng đổi dạ:
+ Dồn tất cả tâm tư, tình cảm, sức lực cho việc vun đắp hạnh phúc gia đình.
+ Dù trong bất cứ hoàn cảnh nào họ cũng một lòng một dạ với chồng, giữ vẹn trinh tiết.
Đặc biêt, trong thời kỳ hai miền Nam Bắc bị chia cắt, phẩm chất thủy chung của người PN được nhân lên gấp bội.


5. Đức hy sinh


- Hy sinh cho gia đình:
+ Quên nhu cầu hưởng thụ của bản thân để dành mọi sự chăm lo cho chồng, con, cha mẹ.
- Hy sinh cho đất nước:
+ Không tiếc sức người sức của đóng góp cho cách mạng.
+ Hy sinh tính mạng của bản thân



5. Đức hy sinh (tiếp)

+ Động viên và tiễn chồng, con, cháu lên đường tham gia chiến đấu .
Đặc biệt, sẵn sàng hiến dâng những người thân yêu nhất vì nền độc lập của dân tộc và thống nhất Tổ quốc.


III. MỘT SỐ PHẨM CHẤT ĐẠO ĐỨC TIÊU CỰC CỦA PNVN
Do xã hội Phong kiến trọng nam, khinh nữ, đặt ra yêu cầu, đòi hỏi khắt khe đối với PN; những ảnh hưởng của tâm lý tiểu nông
An phận, tự ti
Cam chịu, thụ động
Ích kỷ, đố kỵ, thiển cận,hẹp hòi,
Khắt khe tới cay nghiệt
Nhẹ dạ, cả tin
Hy sinh tới quên bản thân mình
CHÂN THÀNH CÁM ƠN